Tàng thư Hỏi & Đáp
Kho kiến thức được biên soạn bởi chuyên gia, trích dẫn nguồn chính xác và cập nhật
Quản lý và phục hồi nguồn nước bị cạn kiệt
“Gia đình tôi ở huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận, sống chủ yếu bằng nghề trồng nho. Mấy năm nay tình hình hạn hán ngày càng nặng, giếng khoan của nhà tôi giờ cạn khô rồi, không còn nước tưới cho vườn nho nữa. Cứ thế này thì mất trắng vụ mùa mất. Tôi muốn hỏi là có quy định nào của pháp luật về việc này không, hay có cách nào để được hỗ trợ không?”
Phục hồi doanh nghiệp, hợp tác xã sau mất khả năng thanh toán
“Chào luật sư, tôi là chủ một doanh nghiệp nhỏ ở Quận 1, TP.HCM, chuyên về sản xuất đồ thủ công mỹ nghệ. Năm ngoái do dịch bệnh và khó khăn kinh tế, công ty tôi gần như phá sản, phải nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản. May mắn là sau đó chúng tôi đã tìm được đối tác mới và có nguồn vốn để vực dậy. Tòa án cũng đã có quyết định đình chỉ thủ tục phá sản và phục hồi hoạt động. Tôi muốn hỏi, cụ thể thì tình trạng 'phục hồi' này có ý nghĩa pháp lý như thế nào đối với công ty của tôi? Liệu có còn rủi ro gì không và chúng tôi cần lưu ý điều gì?”
Quy định chuyển tiếp đối với giấy phép hoạt động và dự án điện lực
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là anh Hùng, giám đốc một công ty điện lực nhỏ ở Bình Dương chuyên lắp đặt điện mặt trời áp mái. Công ty tôi mới được cấp phép hoạt động điện lực năm ngoái. Nghe nói sắp có Luật Điện lực 2024 thay đổi nhiều thứ, tôi lo không biết giấy phép của công ty có còn hiệu lực không, hay có phải làm lại thủ tục gì không? Các dự án đang triển khai có bị ảnh hưởng gì không?”
Phát triển nguồn nước bền vững
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là nông dân ở Bình Thuận. Mùa khô năm nay kéo dài quá, kênh mương thủy lợi cạn kiệt hết, vườn thanh long nhà tôi đang bị thiếu nước tưới trầm trọng. Tôi nghe nói về việc 'phát triển nguồn nước' nhưng không rõ Nhà nước có chính sách hay biện pháp nào để hỗ trợ bà con nông dân trong việc này không, đặc biệt là ở những vùng thường xuyên khô hạn như quê tôi?”
Bảo vệ Đa dạng sinh học và trách nhiệm cộng đồng
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là một nông dân ở huyện Cần Giờ, TP.HCM, chuyên làm vườn và có một homestay nhỏ cho khách du lịch sinh thái. Mấy năm nay, tôi thấy rõ ràng là các loài cá, tôm tự nhiên trong kênh rạch quanh nhà ít hẳn đi, nhiều loại cây dại đặc trưng của vùng ngập mặn cũng không còn thấy nữa. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập từ du lịch của gia đình tôi. Tôi nghe nói về 'đa dạng sinh học' nhưng không rõ khái niệm này là gì và liệu có luật pháp nào bảo vệ những loài sinh vật và môi trường sống đang bị suy giảm này không? Tôi muốn biết mình có thể làm gì để góp phần bảo vệ chúng.”
Căn cước cho người gốc Việt chưa xác định quốc tịch
“Chào luật sư, tôi là chú Ba, năm nay 65 tuổi, sống ở một xã vùng biên giới Tây Ninh. Cả đời tôi làm nông nhưng không có giấy tờ tùy thân gì cả. Bố mẹ tôi là người Việt nhưng do chiến tranh loạn lạc nên giấy tờ cũng mất hết. Giờ tôi muốn làm căn cước công dân để được hưởng các chính sách hỗ trợ của nhà nước nhưng không biết bắt đầu từ đâu. Trường hợp của tôi có được làm căn cước không?”
Định nghĩa Người lao động và quyền lợi liên quan
“Chào luật sư, tôi tên là Hùng, năm nay tôi 16 tuổi và vừa tốt nghiệp cấp 2. Tôi muốn đi làm để phụ giúp gia đình ở Quận 10, TP.HCM. Tôi nghe nói phải đủ tuổi mới được coi là người lao động hợp pháp. Vậy với tuổi của tôi thì có được coi là **người lao động** không và tôi cần lưu ý gì khi tìm việc ạ?”
Nuôi trồng thủy sản bán thâm canh
“Chào luật sư, tôi là một người nuôi tôm ở Cà Mau. Gia đình tôi có một ao nuôi tôm sú theo kiểu bán thâm canh đã nhiều năm nay. Gần đây có nghe nói về các quy định mới về quản lý nuôi trồng thủy sản. Tôi không rõ liệu hình thức nuôi bán thâm canh của gia đình tôi có thuộc diện phải đăng ký hay tuân thủ những quy định đặc biệt nào không, và nếu có thì thủ tục ra sao? Tôi lo lắng nếu không nắm rõ có thể bị phạt.”
Khoán trắng đất nông, lâm nghiệp
“Anh N.V.T ở Di Linh, Lâm Đồng, có mảnh đất được công ty lâm nghiệp địa phương giao khoán từ nhiều năm nay. Ban đầu tưởng sẽ được hỗ trợ đầu tư nhưng thực tế anh phải tự bỏ vốn, tự lo sản xuất từ cây giống đến thu hoạch. Công ty thì không đầu tư gì nhưng vẫn yêu cầu anh phải nộp sản phẩm theo hợp đồng. Anh T. muốn biết liệu việc "khoán trắng" như vậy có đúng quy định pháp luật không và anh có thể làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình.”
Cơ chế mua bán điện trực tiếp theo Nghị định 57/2025/NĐ-CP và thời điểm áp dụng
“Tôi là chủ một nhà máy sản xuất ở Bình Dương, đang muốn đầu tư điện mặt trời để tự cung cấp điện. Tôi thấy có Nghị định số 57/2025/NĐ-CP về mua bán điện trực tiếp, nhưng lại ghi năm 2025. Vậy tôi có thể bắt đầu các thủ tục để mua bán điện trực tiếp theo Nghị định này ngay trong năm nay (Năm N) không, hay phải đợi đến năm 2025 mới được áp dụng?”
Hệ thống giao dịch các-bon tại Việt Nam
“Chào luật sư, tôi là chủ một nhà máy sản xuất gạch ở Bình Dương. Năm nay, nhà máy của tôi được phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính, và tôi nghe nói có cái 'hệ thống giao dịch các-bon' gì đó để mua bán hạn ngạch này. Tôi đang băn khoăn không biết hệ thống này hoạt động như thế nào, ai quản lý và liệu nhà máy của tôi có thể tham gia để mua thêm hạn ngạch nếu cần không? Tôi cũng muốn biết các nguyên tắc khi giao dịch trên đó để tránh vi phạm.”
Quy định pháp luật về thoái hóa đất
“Tôi là anh Hùng, nông dân ở huyện Châu Thành, Bến Tre, chuyên canh bưởi da xanh. Mấy năm nay đất vườn nhà tôi có dấu hiệu bạc màu, cây kém phát triển, năng suất giảm rõ rệt. Tôi nghe nói đây là tình trạng 'thoái hóa đất' và muốn hỏi luật sư về định nghĩa pháp lý cũng như trách nhiệm của người sử dụng đất trong việc bảo vệ đất đai theo Luật Đất đai mới.”
Nâng cao năng lực xã hội cho người cao tuổi
“Chào luật sư, tôi là cô Lan, năm nay đã 68 tuổi, về hưu được mấy năm rồi. Tôi ở quận 3, TP.HCM. Từ khi nghỉ dạy, tôi thấy mình ít giao tiếp hơn, nhiều lúc cũng muốn tham gia các hoạt động cộng đồng nhưng không biết bắt đầu từ đâu. Tôi nghe nói có khái niệm 'năng lực xã hội của người cao tuổi', không biết pháp luật có quy định gì để hỗ trợ chúng tôi duy trì và phát huy năng lực này không?”
Nâng cấp phần mềm sử dụng ngân sách nhà nước
“Chào chuyên gia, tôi là trưởng phòng IT của Sở Xây dựng tỉnh Y. Hiện tại, chúng tôi đang có kế hoạch nâng cấp phần mềm quản lý hồ sơ công việc đã dùng được 5 năm nay. Kinh phí nâng cấp sẽ được lấy từ nguồn ngân sách nhà nước cấp cho sở. Tôi băn khoăn không biết việc nâng cấp này có phải tuân thủ các quy định về đầu tư ứng dụng công nghệ thông tin không, đặc biệt là Nghị định 45/2026/NĐ-CP?”
Xác định và thẩm quyền giải quyết vụ việc liên quan đến người không quốc tịch
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là A.T.T, 35 tuổi, làm công nhân ở quận Bình Thạnh, TP.HCM. Tôi kết hôn với một người đàn ông đã sống ở Việt Nam nhiều năm nhưng anh ấy không có giấy tờ quốc tịch nào cả, cả Việt Nam lẫn nước ngoài. Giờ vợ chồng tôi muốn ly hôn nhưng không biết phải làm thủ tục ở đâu, Tòa án có giải quyết được không khi chồng tôi không có quốc tịch?”
Phân biệt và giá trị pháp lý của bản sao y
“Chào chuyên gia, tôi đang làm hồ sơ xin giấy phép kinh doanh cho quán cà phê nhỏ ở quận Đống Đa, Hà Nội. Bên cơ quan cấp phép yêu cầu nộp 'bản sao y' các giấy tờ như CCCD, sổ hộ khẩu, bằng cấp. Tôi chỉ có bản photo công chứng thôi, không biết 'bản sao y' có phải là bản công chứng không hay là một loại giấy tờ khác? Làm sao để có được 'bản sao y' hợp lệ để nộp hồ sơ ạ? Tôi năm nay 38 tuổi.”
Quy định về khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá
“Chào luật sư, tôi là một ngư dân ở Lý Sơn, Quảng Ngãi. Mấy năm nay bão lũ thất thường quá, mỗi lần có bão là tôi lại lo không biết đưa tàu đi đâu cho an toàn. Tàu của tôi là tàu cá công suất lớn, mỗi lần neo đậu tránh bão rất khó khăn. Luật sư cho tôi hỏi, có quy định nào về **khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá** không, và những khu đó có những gì để chúng tôi yên tâm hơn?”
Tổ chức cộng đồng đồng quản lý nguồn lợi thủy sản
“Chào luật sư, tôi là một ngư dân ở huyện Vạn Ninh, Khánh Hòa. Gia đình tôi đã bám biển mấy đời rồi nhưng mấy năm nay thấy cá mú, tôm hùm ngày càng ít đi, đánh bắt khó khăn lắm. Tôi nghe nói có cái 'tổ chức cộng đồng' gì đó để bảo vệ nguồn lợi thủy sản, không biết cái đó là gì và có giúp ích gì cho bà con ngư dân chúng tôi không? Liệu có cách nào để tham gia hoặc thành lập không ạ?”
Quy định về khai thác nước dưới đất
“Tôi là nông dân ở huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre. Mấy năm nay hạn hán kéo dài, nước ngọt khan hiếm quá, tôi định khoan một cái giếng để lấy nước tưới tiêu cho vườn cây ăn trái của mình. Tôi muốn hỏi là việc khoan giếng lấy nước dưới đất này có cần phải xin phép hay tuân thủ quy định gì không? Tôi lo làm sai lại bị phạt.”
Xếp loại chất lượng tổ chức hành chính nhà nước
“Chị Mai, kế toán trưởng của một phòng ban thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư TP.HCM, đang lo lắng về việc phòng mình sẽ bị đánh giá chất lượng trong năm nay. Chị nghe nói có quy định mới về việc này nhưng không rõ phòng của chị có thuộc đối tượng áp dụng hay không, và ai sẽ là người quyết định kết quả xếp loại cho phòng. Chị muốn biết liệu việc đánh giá này có công bằng không.”
Quy định về Trích xuất phạm nhân
“Chào chuyên gia, em là Anh N.V.A, nhân viên văn phòng ở Hà Nội. Em năm nay 32 tuổi. Em có người anh đang chấp hành án phạt tù ở Trại giam T16. Mấy hôm trước gia đình có nghe tin anh ấy bị 'trích xuất' đi một tỉnh khác để phục vụ điều tra một vụ án liên quan. Gia đình em rất lo lắng không biết 'trích xuất' là gì và có đúng luật không, liệu anh em có bị làm sao không?”
Thoái hóa đất và trách nhiệm của người sử dụng đất
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là nông dân ở huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang. Mấy năm nay, đất vườn nhà tôi trồng sầu riêng cứ bị bạc màu, năng suất giảm hẳn dù tôi đã bón phân rất nhiều. Có người bảo đất tôi bị thoái hóa rồi, mà tôi cũng hay dùng thuốc hóa học để diệt sâu bệnh. Không biết tình trạng này có vi phạm pháp luật về đất đai không, và tôi phải làm gì để cải thiện tình hình?”
Quy định về gia hạn sử dụng đất theo Luật Đất đai mới
“Tôi là một nông dân ở huyện Củ Chi, TP.HCM. Đất nông nghiệp tôi đang sử dụng theo hợp đồng thuê đất với Nhà nước sắp hết hạn vào cuối năm nay. Tôi muốn biết liệu tôi có được **gia hạn sử dụng đất** nữa không, và thủ tục để làm việc này như thế nào? Tôi nghe nói Luật Đất đai mới có nhiều thay đổi, không biết có ảnh hưởng gì đến trường hợp của tôi không.”
Quyền và nghĩa vụ của cá nhân đối với sưu tập di sản văn hóa
“Tôi là một người đam mê sưu tầm cổ vật đã hơn 20 năm nay ở Hà Nội. Hiện tôi có một bộ sưu tập khá lớn các đồ gốm sứ cổ và một số tài liệu cũ. Tôi muốn biết liệu việc sưu tập này có được pháp luật công nhận không, và tôi có những quyền hay nghĩa vụ gì đối với bộ sưu tập của mình?”