Tàng thư Hỏi & Đáp
Kho kiến thức được biên soạn bởi chuyên gia, trích dẫn nguồn chính xác và cập nhật
Bồi thường nhà nước do hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ
“Tôi là chủ một cửa hàng bán đồ lưu niệm ở Quận 1, TP.HCM. Gần đây, cán bộ phường đã ra quyết định thu hồi giấy phép kinh doanh của tôi mà không có lý do chính đáng, khiến cửa hàng phải đóng cửa hơn 2 tháng, thiệt hại rất lớn. Tôi muốn biết liệu tôi có thể yêu cầu Nhà nước bồi thường cho hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ này không và phải làm thế nào?”
Hạt giống tác giả và chính sách bảo hộ giống cây trồng
“Tôi là một nông dân ở Hưng Yên, chuyên trồng lúa. Mấy năm nay tôi tự lai tạo được một giống lúa mới cho năng suất cao và kháng bệnh tốt. Tôi nghe nói có khái niệm 'hạt giống tác giả' nhưng không rõ nó là gì và có được Nhà nước bảo hộ hay hỗ trợ gì không?”
Chủ chương trình trong quản lý đầu tư công
“Chào luật sư, tôi là anh Hùng, chủ một xưởng sản xuất nhỏ ở huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang. Xưởng tôi đang muốn mở rộng sản xuất, có nghe nói về các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa của nhà nước. Tôi đang tìm hiểu xem ai là Chủ chương trình để liên hệ hỏi về thủ tục và các điều kiện tham gia. Luật sư có thể giải thích rõ hơn về vai trò của 'Chủ chương trình' trong các dự án này không ạ? Liệu xưởng của tôi có thể tiếp cận được không?”
Hỗ trợ tưới tiên tiến, tiết kiệm nước trong nông nghiệp
“Tôi là một nông dân ở tỉnh Đắk Lắk, chuyên trồng cà phê. Năm nay hạn hán kéo dài, tôi thấy nhiều người nói về việc áp dụng hệ thống tưới tiên tiến để tiết kiệm nước. Tôi muốn đầu tư nhưng chi phí ban đầu khá lớn. Không biết nhà nước có chính sách hỗ trợ gì cho nông dân như tôi không, và tôi cần làm gì để được hỗ trợ?”
Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và các quy định liên quan
“Chị Mai, một kế toán đang làm việc tại Đại sứ quán Việt Nam ở Paris, đang tìm hiểu các quy định về quản lý tài sản công tại cơ quan. Chị thắc mắc liệu Nghị định sửa đổi Nghị định số 166/2017/NĐ-CP, nơi định nghĩa 'Cơ quan đại diện', có chỉ quy định về tài sản hay còn đề cập đến các vấn đề khác như quản lý quỹ đầu tư địa phương, và liệu 'Cơ quan đại diện' trong các ngữ cảnh khác (như đầu tư của doanh nghiệp nhà nước) có được hiểu tương tự không?”
Quản lý dự án khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trên nền tảng số quốc gia
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là anh Hùng, đang làm nghiên cứu tại một trường đại học ở Quận 1, TP.HCM. Dự án của chúng tôi vừa được cấp kinh phí nhà nước và có liên quan đến công nghệ mới. Tôi nghe nói có 'Nền tảng số quản lý khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia' nhưng không rõ liệu dự án của tôi có bắt buộc phải cập nhật thông tin lên đó hay không, đặc biệt là khi dự án có một số phần nhạy cảm, cần bảo mật.”
Công ty nhà nước độc lập theo Luật Doanh nghiệp nhà nước 2003
“Chào luật sư, tôi là anh Hùng, chủ một xưởng sản xuất đồ gỗ ở Hà Nội. Gần đây tôi có cơ hội hợp tác với một doanh nghiệp nhà nước, nhưng khi tìm hiểu thì thấy có chỗ ghi là 'công ty nhà nước độc lập', chỗ khác lại nói 'tổng công ty nhà nước'. Tôi không rõ hai loại này khác nhau thế nào, và liệu công ty độc lập có quyền tự chủ hơn không để việc hợp tác của tôi được thuận lợi hơn?”
Hỗ trợ sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị trong nông nghiệp
“Tôi là chủ một hợp tác xã trồng cà phê ở huyện Đắk Song, tỉnh Đắk Nông. Chúng tôi đang muốn liên kết với các hộ dân khác để xây dựng một chuỗi sản xuất và chế biến cà phê sạch, sau đó tìm đầu ra ổn định hơn. Nghe nói có chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị từ nhà nước. Hợp tác xã của tôi có thể được hỗ trợ như thế nào và cần những điều kiện gì để tiếp cận nguồn vốn này?”
Dự án sử dụng vốn nhà nước và các quy định liên quan
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là Hùng, chủ một công ty xây dựng nhỏ ở quận Cầu Giấy, Hà Nội. Công ty tôi đang xem xét đấu thầu một dự án cải tạo đường giao thông nông thôn ở ngoại thành. Tôi nghe nói dự án này có dùng vốn nhà nước nên quy định rất chặt chẽ. Tôi muốn hỏi làm sao để biết chính xác dự án đó có phải là "dự án sử dụng vốn nhà nước" không và các quy định liên quan có gì đặc biệt để công ty tôi chuẩn bị hồ sơ cho đúng?”
Đặc xá và đối tượng áp dụng
“Chồng tôi đang thụ án tù 5 năm về tội cố ý gây thương tích. Mấy hôm nay, tôi nghe nói Nhà nước sắp có đợt đặc xá. Tôi không rõ đặc xá là gì và liệu chồng tôi có thuộc diện được xem xét đặc xá hay không? Mong luật sư tư vấn giúp gia đình tôi.”
Trưng mua tài sản: Định nghĩa và quyền lợi liên quan
“Chị L.T.M ở Huyện Củ Chi, TP.HCM đây ạ. Gia đình tôi có mảnh đất nhỏ đang trồng rau sạch, nghe nói Nhà nước sắp mở rộng sân bay, có thể sẽ 'trưng mua tài sản'. Tôi không hiểu rõ 'trưng mua' là gì, liệu đất của tôi có bị lấy đi không và tôi có được đền bù thỏa đáng không? Tôi lo quá, mong Tuvannhanh.com giải thích giúp.”
Di sản tư liệu và quyền, nghĩa vụ của cá nhân
“Chào Tuvannhanh.com, gia đình tôi ở Huế có lưu giữ nhiều bộ tài liệu, thư từ, hình ảnh cổ của ông bà để lại từ thời nhà Nguyễn, trong đó có cả một số sắc phong, chiếu chỉ. Chúng tôi không biết những thứ này có được coi là di sản tư liệu theo luật không và nếu có thì gia đình tôi có quyền lợi và trách nhiệm gì trong việc bảo quản, khai thác chúng? Chúng tôi lo lắng không biết có bị Nhà nước thu hồi không.”
Thực hành tiết kiệm trong quản lý ngân sách nhà nước
“Chào luật sư, tôi là kế toán trưởng của một cơ quan hành chính ở quận Bình Thạnh, TP.HCM. Sếp tôi vừa yêu cầu rà soát lại các khoản chi tiêu để tìm cách 'tiết kiệm' theo chỉ đạo mới. Tôi đang không rõ định nghĩa 'tiết kiệm' trong bối cảnh quản lý ngân sách nhà nước cụ thể là gì để có thể tham mưu cho sếp một cách đúng đắn, tránh hiểu sai và thực hiện không hiệu quả. Liệu có văn bản pháp luật nào quy định rõ ràng về việc này không ạ?”
Quản lý và quyết toán kinh phí nhiệm vụ khoa học và công nghệ trong cơ sở giáo dục đại học
“Tôi là Chị Hằng, giảng viên tại Đại học Bách khoa Đà Nẵng. Hiện tại, tôi đang chủ trì một đề tài nghiên cứu về vật liệu mới, được tài trợ một phần từ ngân sách nhà nước và một phần từ nguồn xã hội hóa. Tôi đang rất băn khoăn về quy trình quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí cho đề tài này, đặc biệt là sự khác biệt giữa hai nguồn kinh phí. Tôi muốn biết cần tuân thủ những quy định nào để tránh sai sót và đảm bảo tuân thủ pháp luật.”
Nộp tiền vào ngân sách nhà nước theo phương thức điện tử
“Chào chuyên gia, tôi là chủ một cửa hàng bán đồ thủ công mỹ nghệ ở Hà Nội. Gần đây, tôi nghe nói về việc nộp thuế, phí vào ngân sách nhà nước có thể thực hiện qua mạng. Tôi muốn biết cụ thể cách thức nộp này là gì và liệu tôi có bắt buộc phải làm theo phương thức điện tử không, hay vẫn có thể nộp trực tiếp như trước? Tôi cũng không rành về công nghệ lắm nên hơi lo.”
Hoạt động thông tin cơ sở và các hình thức truyền tải thông tin thiết yếu
“Chào chuyên gia, tôi là cán bộ văn hóa xã ở một xã vùng cao thuộc tỉnh Hà Giang. Hiện tại, tôi đang rất băn khoăn về việc làm sao để truyền tải các thông tin chính sách mới của Nhà nước về hỗ trợ nông dân đến bà con ở các thôn bản xa xôi, đặc biệt là những hộ gia đình không có smartphone hoặc ít tiếp cận internet. Tôi nghe nói có khái niệm 'thông tin cơ sở' nhưng không rõ nó bao gồm những hình thức nào và liệu xã tôi có được hỗ trợ gì không để thực hiện tốt nhiệm vụ này?”
Chia sẻ dữ liệu số trong quản lý nhà nước
“Anh Hùng, chủ một doanh nghiệp nhỏ ở TP.HCM, đang gặp khó khăn khi xin giấy phép kinh doanh. Anh phải nộp đi nộp lại cùng một loại giấy tờ cho nhiều sở ban ngành khác nhau. Anh thắc mắc liệu các cơ quan nhà nước có quy định về chia sẻ dữ liệu số để doanh nghiệp đỡ phiền hà không?”
Quyền và vai trò của Tập thể lao động trong doanh nghiệp nhà nước
“Chào luật sư, tôi là công nhân ở một nhà máy sản xuất linh kiện điện tử thuộc sở hữu nhà nước ở Quận Long Biên, Hà Nội. Gần đây, nhà máy có nhiều thay đổi về quy chế làm việc và sử dụng quỹ phúc lợi, nhưng chúng tôi không rõ mình có quyền tham gia ý kiến hay không. Tôi nghe nói về 'Đại hội công nhân viên chức' nhưng không hiểu rõ 'tập thể lao động' có vai trò gì trong việc này. Mong luật sư giải đáp giúp tôi.”
Thống kê đất đai và vai trò quản lý của Nhà nước
“Chào luật sư, tôi là anh Hùng, làm nghề nông ở huyện Củ Chi, TP.HCM. Tôi nghe nói Nhà nước mình hay có đợt thống kê đất đai. Tôi không hiểu rõ lắm việc này là gì và nó có ảnh hưởng gì đến quyền sử dụng đất của gia đình tôi không, đặc biệt là khi đất nhà tôi có một phần đang chờ cấp sổ đỏ. Liệu việc thống kê này có làm chậm trễ hay thay đổi gì không?”
Nâng cao Năng lực số cho Giảng viên và Giáo viên
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là giáo viên cấp 3 ở huyện Hương Sơn, Hà Tĩnh. Dạo này trường tôi đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào giảng dạy, nhưng tôi thấy mình còn lúng túng lắm, nhất là khi phải dạy trực tuyến hay dùng các phần mềm mới. Tôi nghe nói Nhà nước có chính sách hỗ trợ nâng cao năng lực số cho giáo viên, không biết có đúng không và liệu tôi có được hưởng lợi gì không?”
Bán lẻ trái phiếu Chính phủ và các loại trái phiếu khác
“Chị H.T.L ở Quận 1, TP.HCM, chủ cửa hàng tạp hóa, đang có một khoản tiền nhàn rỗi và muốn tìm hiểu về việc đầu tư trái phiếu. Chị nghe nói có hình thức "bán lẻ trái phiếu" và muốn biết liệu chị có thể mua trực tiếp từ Nhà nước không, hay phải qua ngân hàng? Chị muốn hiểu rõ hơn về quy định này để có thể đầu tư an toàn và hiệu quả.”
Cụm công trình văn học, nghệ thuật trong xét tặng giải thưởng
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là một nhà văn ở Quận 3, TP.HCM. Tôi có một tập truyện ngắn và một tiểu thuyết đều cùng chủ đề về cuộc sống người dân miền Tây, đã xuất bản trong 5 năm gần đây. Tôi đang định làm hồ sơ đề nghị xét tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật. Không biết liệu tôi có thể gộp cả tập truyện ngắn và tiểu thuyết này lại thành một "cụm công trình văn học, nghệ thuật" để xét giải không? Hay tôi phải chọn một trong hai?”
Quy định về việc Nhà nước thu hồi đất và xác định giá trị bồi thường
“Chào luật sư, gia đình tôi ở Huyện Bình Chánh, TP.HCM có miếng đất nông nghiệp được Nhà nước giao có thu tiền sử dụng đất từ năm 2005. Nay có thông báo Nhà nước sẽ thu hồi đất để làm dự án đường cao tốc. Tôi muốn hỏi là khi Nhà nước thu hồi đất, tiền bồi thường cho gia đình tôi sẽ được tính như thế nào, đặc biệt là khoản tiền sử dụng đất mà gia đình tôi đã nộp trước đây có được xem xét không?”
Năng lực xã hội của người cao tuổi và chính sách hỗ trợ
“Tôi là con gái của một cụ bà 80 tuổi ở TP.HCM. Mẹ tôi trước đây rất năng động, hay tham gia hội phụ nữ, nhưng giờ bà yếu đi, ít ra ngoài. Tôi muốn tìm hiểu xem có chính sách nào của nhà nước để hỗ trợ người cao tuổi như mẹ tôi duy trì các hoạt động xã hội, không bị cô lập không ạ? Tôi lo mẹ bị trầm cảm vì ít giao tiếp.”