Tàng thư Hỏi & Đáp
Kho kiến thức được biên soạn bởi chuyên gia, trích dẫn nguồn chính xác và cập nhật
Chủ thể di sản văn hóa phi vật thể và vai trò của họ
“Tôi là ông Sáu, ở làng gốm Bát Tràng, Hà Nội. Tôi đã dành cả đời để giữ gìn và truyền dạy nghề làm gốm truyền thống của cha ông. Gần đây, có nhiều người đến học và muốn đưa sản phẩm của làng ra nước ngoài. Tôi muốn biết, với tư cách là người nắm giữ di sản này, tôi có quyền lợi và trách nhiệm gì để bảo vệ và phát huy giá trị của nó theo pháp luật không?”
Trao đổi học thuật của công dân Việt Nam ở nước ngoài
“Chị H.T.L là giảng viên ở một trường đại học tại Hà Nội. Chị sắp tới có cơ hội tham gia một hội nghị khoa học quốc tế ở Nhật Bản trong 2 tuần để trình bày nghiên cứu và trao đổi chuyên môn. Chị nghe nói có quy định về "trao đổi học thuật" khi ra nước ngoài mà chị không rõ lắm. Chị muốn biết hoạt động của chị có được xem là "trao đổi học thuật" theo luật không và chị cần lưu ý gì về mặt pháp lý để chuyến đi được thuận lợi?”
Xác định và thẩm quyền giải quyết vụ việc liên quan đến người không quốc tịch
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là A.T.T, 35 tuổi, làm công nhân ở quận Bình Thạnh, TP.HCM. Tôi kết hôn với một người đàn ông đã sống ở Việt Nam nhiều năm nhưng anh ấy không có giấy tờ quốc tịch nào cả, cả Việt Nam lẫn nước ngoài. Giờ vợ chồng tôi muốn ly hôn nhưng không biết phải làm thủ tục ở đâu, Tòa án có giải quyết được không khi chồng tôi không có quốc tịch?”
Phân loại Người cư trú trong pháp luật Việt Nam
“Chào luật sư, tôi là Anh N.V.H, chủ một công ty xuất nhập khẩu ở Quận 1, TP.HCM. Công ty tôi thường xuyên có các giao dịch ngoại tệ với đối tác nước ngoài. Tôi đang băn khoăn không biết công ty mình có được xem là **người cư trú** hay **người không cư trú** theo quy định pháp luật Việt Nam, và việc phân loại này có ảnh hưởng gì đến các thủ tục giao dịch của chúng tôi không? Mong luật sư tư vấn giúp.”
Xác định Cơ quan chủ quản trong hoạt động quốc phòng, an ninh
“Tôi là anh Hùng, làm bên công ty vận tải ở Hải Phòng. Sắp tới bên tôi có hợp đồng vận chuyển một lô hàng quân sự ra nước ngoài cho Bộ Quốc phòng. Tôi đang thắc mắc không biết 'cơ quan chủ quản' trong trường hợp này là đơn vị nào để liên hệ làm thủ tục xuất cảnh cho cán bộ đi kèm hàng hóa. Liệu có phải là Cục Vận tải hay một đơn vị khác thuộc Bộ Quốc phòng không?”
Người lao động nước ngoài di chuyển nội bộ doanh nghiệp
“Chào Tuvannhanh.com, công ty tôi là chi nhánh của một tập đoàn công nghệ lớn từ Singapore, mới mở văn phòng ở Quận 1, TP.HCM. Sắp tới, chúng tôi muốn chuyển một chuyên gia kỹ thuật từ trụ sở chính sang làm việc tại đây trong 2 năm. Anh ấy đã làm việc cho tập đoàn được 5 năm rồi. Tôi muốn hỏi liệu trường hợp này có được coi là 'người lao động nước ngoài di chuyển trong nội bộ doanh nghiệp' không và thủ tục có gì đặc biệt không ạ?”
Quyền sử dụng đất của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài
“Chào chuyên gia, tôi là anh Hùng, 45 tuổi, hiện đang sống ở California, Mỹ. Tôi sinh ra ở Việt Nam và đã từng có quốc tịch Việt Nam, gia đình tôi đã định cư ở Mỹ hơn 20 năm. Sắp tới tôi muốn về Việt Nam mua một mảnh đất ở Đà Nẵng để xây nhà cho bố mẹ và có thể đầu tư lâu dài. Tôi không rõ là với tư cách là người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài thì tôi có những quyền gì về đất đai ở Việt Nam không, và thủ tục có phức tạp không ạ?”
Nguyên tắc đối xử quốc gia trong thương mại dịch vụ tại Việt Nam
“Tôi là Giám đốc một công ty công nghệ thông tin có vốn đầu tư nước ngoài tại Quận 1, TP. Hồ Chí Minh. Gần đây, chúng tôi nhận thấy có một số quy định mới về cấp phép và điều kiện kinh doanh mà dường như áp dụng khắt khe hơn đối với các doanh nghiệp nước ngoài như chúng tôi so với các công ty dịch vụ công nghệ trong nước. Tôi nghe nói về nguyên tắc 'Đối xử quốc gia' trong thương mại dịch vụ, vậy liệu công ty chúng tôi có được hưởng sự đối xử bình đẳng như các doanh nghiệp Việt Nam không? Và có trường hợp nào chúng tôi không được áp dụng nguyên tắc này không?”
Xác định Cơ quan quản lý trực tiếp khi đi học nước ngoài
“Tôi là viên chức đang làm việc tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hà Nội. Hiện tôi muốn đi học thạc sĩ ở nước ngoài theo diện tự túc. Hồ sơ yêu cầu phải có sự đồng ý của 'cơ quan quản lý trực tiếp'. Tôi không rõ Sở Kế hoạch và Đầu tư có phải là cơ quan quản lý trực tiếp của tôi không, hay là Bộ Kế hoạch và Đầu tư? Nếu không có thì tôi phải làm sao?”
Xác định giá thị trường của phần vốn góp hoặc cổ phần
“Chào luật sư, tôi là Anh N.V.H, chủ một công ty sản xuất đồ gỗ ở Quận 7, TP.HCM. Hiện tại, tôi đang có kế hoạch chuyển nhượng một phần vốn góp của mình cho một đối tác nước ngoài. Đối tác yêu cầu phải có một báo cáo định giá rõ ràng cho phần vốn góp này. Công ty tôi không niêm yết trên sàn chứng khoán, vậy tôi cần làm gì để xác định được giá thị trường của phần vốn góp một cách hợp pháp?”
Người quản lý và nhân viên của cơ sở văn hóa nước ngoài tại Việt Nam
“Tôi là chị Nguyễn Thị Hoa, 32 tuổi, đang làm việc tại một trung tâm văn hóa của Đức ở Quận 1, TP.HCM với vai trò điều phối viên các sự kiện. Tôi nghe nói trung tâm này là một 'cơ sở văn hóa nước ngoài tại Việt Nam' và tôi là 'nhân viên'. Tôi muốn biết cụ thể thì pháp luật Việt Nam định nghĩa về người quản lý và nhân viên của các cơ sở này như thế nào, và liệu trung tâm tôi đang làm có cần phải tuân thủ những quy định đặc biệt nào không, đặc biệt là về việc tuyển dụng nhân sự như tôi?”
Quy định về Lao động kỹ thuật nước ngoài
“Chào luật sư, công ty tôi ở Biên Hòa, Đồng Nai đang muốn tuyển một kỹ sư người Hàn Quốc cho vị trí trưởng nhóm kỹ thuật. Anh ấy có bằng kỹ sư điện tử và đã làm việc 5 năm ở Hàn Quốc. Tôi không rõ liệu trường hợp của anh ấy có được xem là **lao động kỹ thuật** theo quy định để làm thủ tục hay không. Mong luật sư tư vấn giúp.”
Hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) trong lĩnh vực lâm nghiệp
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là anh Hùng, ở huyện Krông Bông, Đắk Lắk. Tôi đang có một dự án trồng rừng kết hợp khai thác lâm sản bền vững với một đối tác nước ngoài. Chúng tôi muốn ký hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) để phân chia lợi nhuận mà không cần thành lập công ty mới. Tôi muốn hỏi liệu hình thức hợp đồng này có phù hợp với dự án lâm nghiệp của chúng tôi không và cần lưu ý gì về phạm vi điều chỉnh của pháp luật liên quan?”
Phân biệt Tổ chức tín dụng thành viên và không thành viên tại Trung tâm Tài chính Quốc tế
“Chào luật sư, tôi là giám đốc một chi nhánh ngân hàng nước ngoài ở Quận 1, TP.HCM. Ngân hàng chúng tôi không phải là 'ngân hàng thành viên' của Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam. Gần đây, tôi nghe nói có Nghị định 329/2025/NĐ-CP mới ban hành, nhưng tôi không rõ liệu các quy định trong đó có áp dụng cho chi nhánh của chúng tôi hay không, đặc biệt là khi chúng tôi có thể có giao dịch với các tổ chức trong Trung tâm Tài chính. Liệu chúng tôi có phải tuân thủ các quy định về phòng chống rửa tiền hay quản lý ngoại hối theo Nghị định này không?”
Khái niệm Hàng hóa và Quy định liên quan
“Chào luật sư, tôi là chủ một cửa hàng kinh doanh đồ điện tử nhỏ ở Hải Phòng. Sắp tới tôi muốn nhập một lô hàng linh kiện điện tử chuyên dụng từ nước ngoài về để lắp ráp sản phẩm. Tôi không rõ liệu những linh kiện này có được xem là **hàng hóa** theo quy định pháp luật để làm thủ tục hải quan hay không, và cần lưu ý gì về các loại giấy tờ, thủ tục liên quan?”
Địa điểm giải quyết tranh chấp trọng tài
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là Giám đốc một công ty xuất nhập khẩu ở TP.HCM. Công ty tôi vừa ký hợp đồng thương mại với một đối tác nước ngoài và có điều khoản về trọng tài. Chúng tôi muốn chọn một địa điểm giải quyết tranh chấp ở Singapore, nhưng đối tác lại muốn ở Việt Nam. Tôi không rõ liệu có thể chọn địa điểm ngoài Việt Nam không và liệu Hội đồng trọng tài có quyền quyết định nếu hai bên không thống nhất được không? Mong được tư vấn.”
Quy định pháp luật về chất độc và thủ tục tái xuất
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là chủ một doanh nghiệp nhỏ ở Hải Phòng chuyên nhập khẩu hóa chất công nghiệp. Mới đây, lô hàng hóa chất X của tôi bị hải quan giữ lại vì họ nói đây là **chất độc** và không được phép nhập khẩu theo quy định mới. Tôi muốn hỏi giờ tôi phải làm sao để tái xuất lô hàng này về lại nước ngoài, liệu có quy trình đặc biệt nào không?”
Quy định về Nhân lực công nghiệp công nghệ số
“Chào Tuvannhanh.com, công ty tôi ở Quận 1, TP.HCM chuyên về phát triển phần mềm và đang muốn mời một chuyên gia công nghệ người nước ngoài về làm việc. Tôi nghe nói có quy định về **nhân lực công nghiệp công nghệ số** chất lượng cao thì không cần giấy phép lao động. Liệu trường hợp của chúng tôi có áp dụng được không và cần điều kiện gì để được xem là đối tượng này?”
Quy định về cá nhân nước ngoài có ảnh hưởng chính trị và trách nhiệm của doanh nghiệp
“Chào chuyên gia, công ty tôi ở Hải Phòng chuyên nhập khẩu hàng hóa. Gần đây, tôi nghe nói có quy định mới về 'cá nhân nước ngoài có ảnh hưởng chính trị' khi giao dịch. Tôi đang lo không biết liệu những đối tác nước ngoài của mình, một số người giữ chức vụ cao ở nước họ, có thuộc diện này không và công ty tôi cần phải làm gì để tránh bị phạt, nhất là khi làm các thủ tục hải quan phức tạp?”
Cho vay lại vốn ODA và ưu đãi nước ngoài
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là giám đốc một đơn vị sự nghiệp công lập ở Bình Dương. Đơn vị chúng tôi đang có kế hoạch triển khai một dự án hạ tầng quan trọng, dự kiến sẽ được Chính phủ cho vay lại nguồn vốn ODA từ nước ngoài. Tôi muốn hỏi, khi đơn vị chúng tôi nhận khoản vay lại này thì có những nghĩa vụ gì, đặc biệt là về các loại phí quản lý cho vay lại? Liệu có phải nợ này sẽ tính vào nợ công của tỉnh không?”
Giấy phép hoạt động dầu khí ở nước ngoài
“Chào Tuvannhanh.com, công ty tôi ở TP.HCM đang muốn mở rộng đầu tư sang một dự án dầu khí ở nước ngoài. Trong quá trình tìm hiểu thủ tục, tôi thấy có nhắc đến 'Giấy phép hoặc văn bản có giá trị tương đương'. Tôi không rõ đây là loại giấy tờ gì và công ty tôi cần chuẩn bị những gì để đáp ứng yêu cầu này. Liệu có phải là giấy phép kinh doanh thông thường không?”
Viện trợ không hoàn lại theo hình thức dự án
“Chào luật sư, tôi là Mai, người sáng lập một quỹ từ thiện nhỏ ở Hà Nội chuyên hỗ trợ giáo dục cho trẻ em vùng cao. Hiện tại, quỹ của tôi đang tìm kiếm nguồn tài trợ từ các tổ chức nước ngoài và có nghe nói về hình thức viện trợ 'dự án'. Tôi muốn hiểu rõ hơn 'dự án' trong bối cảnh viện trợ không hoàn lại được định nghĩa như thế nào theo pháp luật Việt Nam, và liệu quỹ của tôi có đủ điều kiện để tiếp nhận loại hình viện trợ này không, cũng như những nguyên tắc cơ bản cần tuân thủ để tránh vi phạm pháp luật?”
Xác định Cơ quan quản lý trực tiếp khi đi học nước ngoài
“Tôi là cán bộ công chức đang làm việc tại Sở Xây dựng Hà Nội. Sắp tới tôi có cơ hội nhận học bổng đi nghiên cứu sinh tiến sĩ tại nước ngoài. Để hoàn thiện hồ sơ, tôi cần có sự đồng ý của 'cơ quan quản lý trực tiếp'. Vậy, Sở Xây dựng có phải là 'cơ quan quản lý trực tiếp' của tôi không, hay tôi cần phải xin ý kiến từ cấp cao hơn?”
Người đại diện Tổ chức phi chính phủ nước ngoài
“Tôi đang làm điều phối viên dự án cho một tổ chức phi chính phủ nước ngoài ở Đà Nẵng. Chúng tôi sắp có một dự án mới và tôi thấy trong các văn bản có nhắc đến 'Người đại diện, Trưởng Văn phòng đại diện'. Tôi không rõ vai trò và trách nhiệm của vị trí này cụ thể là gì, liệu họ có phải chịu trách nhiệm pháp lý cho mọi hoạt động của tổ chức không?”